In een aquarium is het water het huisdier. Dat klinkt als een spreuk, maar het is de kern van vrijwel elk probleem in deze rubriek: de meeste vissen die binnen twee weken sterven, zijn niet ziek gekocht maar in een bak gezet die nog niet klaar was.
Een nieuw aquarium moet vier tot zes weken inlopen. In die tijd vormt zich in het filter de bacteriecultuur die ammoniak omzet in nitriet en vervolgens in het veel minder giftige nitraat. Zonder die cultuur loopt het ammoniakgehalte binnen dagen op tot waarden die de kieuwen verbranden. Koop daarom eerst een testset en pas daarna vis: zolang ammoniak en nitriet niet allebei op nul staan en er nitraat meetbaar is, is de bak niet bewoonbaar. Wie haast heeft, kan filtermateriaal uit een bestaande, gezonde bak lenen; dat verkort het proces tot enkele dagen.
Daarna gaat het om de vraag welke bewoner bij uw water past. Guppy's voelen zich thuis in het vrij harde, licht basische leidingwater dat in grote delen van Nederland uit de kraan komt. Neontetra's komen juist uit zeer zacht, zuur water en leven in hard water korter. De kempvis heeft geen hard of zacht water nodig maar wel verwarming, want hij is tropisch: 24 tot 28 °C, ook 's nachts. De goudvis wil precies het omgekeerde en heeft juist koel water van 16 tot 22 °C. En dwerggarnalen vragen geen specifieke waarde maar vooral stabiliteit — én een bak waar nooit koper in komt, want dat is voor ongewervelden al in sporen dodelijk.
Twee hardnekkige verkoopbeelden horen in deze rubriek weerlegd te worden. De goudviskom werkt niet: het wateroppervlak is te klein voor zuurstofuitwisseling, er past geen filter in en het volume is te klein om afvalstoffen te verdunnen. En het vaasje met een kempvis werkt evenmin: hij haalt door zijn labyrintorgaan wel lucht van het oppervlak, maar het water koelt te ver af en vervuilt te snel. Overleven is iets anders dan leven.
Verder is bakgrootte bij vissen zelden een kwestie van het dier maar van de groep. Een neontetra is drie centimeter lang en heeft toch zestig liter nodig, omdat hij een school van minstens tien vraagt en anders bleek en verstopt in een hoek blijft hangen. Een goudvis is één vis en heeft honderd liter nodig, omdat hij twintig tot dertig centimeter wordt en veel afval produceert. Reken dus niet per dier maar per bezetting, en laat de bak liever te ruim dan te krap zijn: in een groter watervolume lopen de waarden veel langzamer op, en dat is de enige buffer die u heeft.
