De dwerggarnaal: kleurrijk, nuttig en gevoeliger voor water dan vissen

Kleine opruimers met veel kleur

De dwerggarnalen die het meest gehouden worden, zijn Neocaridina davidi, waarvan de rode variant bekendstaat als red cherry. Ze komen uit Oost-Azië en zijn in de aquariumhobby doorgefokt tot een reeks kleurvormen: rood, geel, blauw, groen, zwart en oranje. Een volwassen dier wordt twee tot drie centimeter.

Hun aantrekkingskracht zit niet alleen in de kleur maar ook in het gedrag. Dwerggarnalen zijn de hele dag bezig met het afgrazen van oppervlakken: ze eten algen, biofilm en voedselresten en houden daarmee de bak schoon. In een goed ingerichte, dicht beplante bak zijn ze bovendien opvallend zichtbaar, veel meer dan mensen verwachten van zulke kleine dieren.

Eén tot twee jaar

Dwerggarnalen leven één tot twee jaar. Ze groeien door te vervellen: het oude pantser barst open en het dier kruipt eruit, waarna het nieuwe pantser in enkele uren uithardt. In die uren is het dier kwetsbaar en verstopt het zich. Een leeg, doorzichtig pantsertje op de bodem is dus geen dode garnaal maar een teken van groei.

Vervellen is ook het moment waarop mineralentekort zichtbaar wordt. Een garnaal die tijdens het vervellen vastloopt — de zogenoemde white ring of death, een witte streep rond het lichaam — sterft meestal. Dat wijst op te zacht water of een tekort aan calcium en magnesium.

Koper is dodelijk

Dit is de belangrijkste waarschuwing bij garnalen. Koper is voor ongewervelden zeer giftig, ook in sporen. Dat betekent: gebruik nooit vismedicijnen die koper bevatten, wees voorzichtig met plantenmest die koper bevat, en let op leidingwater uit koperen leidingen. Ook slakkenbestrijdingsmiddelen en veel ontwormingsmiddelen voor vissen zijn dodelijk.

Controleer daarom altijd het etiket van alles wat u aan de bak toevoegt. Veel garnalenhouders houden zelfs bij twijfel liever een plant tegen dan een middel te gebruiken. Dit is de meest voorkomende oorzaak van een bak die van de ene op de andere dag leeg is.

Bak en waterwaarden

Dwerggarnalen zijn klein en een bak van twintig tot dertig liter volstaat voor een kolonie van tien tot twintig dieren. Ze willen wel stabiel water: een pH tussen 6,5 en 7,5 en een matige hardheid. Anders dan bij vissen is niet de exacte waarde het probleem maar de schommeling; garnalen reageren slecht op plotselinge veranderingen.

Ververs daarom kleiner en vaker — tien tot vijftien procent per week — en laat het verse water op temperatuur komen. Richt de bak dicht in met mos, drijfplanten en fijnbladige planten; javamos is de klassieke keuze omdat er veel biofilm op groeit en jonge garnalen zich erin verstoppen. Een sponsfilter is beter dan een gewone filter, omdat jonge garnalen in een aanzuigopening verdwijnen.

Voeding en vermeerdering

Dwerggarnalen eten in een ingelopen bak grotendeels vanzelf: algen, biofilm en afstervend plantmateriaal. Vul aan met een specifiek garnalenvoer, geblancheerde spinazie of courgette en af en toe wat brandnetel- of eikenblad. Voer weinig — twee tot drie keer per week een kleine hoeveelheid die binnen een paar uur op is.

Vermeerderen doen ze vanzelf, mits het water klopt. Een vrouwtje draagt dertig tot vijftig eitjes onder haar buik, zichtbaar als een gele of groene tros, en na drie tot vier weken komen daar volledig ontwikkelde minigarnaaltjes uit — geen larven, wat het kweken veel makkelijker maakt dan bij zoutwatergarnalen. Uit tien dieren groeit binnen een jaar een kolonie van honderden.

Gezelschap

De praktische regel: alles wat een garnaal in zijn bek krijgt, eet hem op. Dat sluit de meeste vissen uit. Volwassen garnalen zijn bij kleine, vreedzame vissen vaak wel veilig, maar de jongen worden vrijwel altijd opgegeten, waardoor de kolonie niet groeit.

Redelijk goede combinaties zijn kleine, rustige soorten zoals neontetra's, corydoras en otocinclus, en dan alleen in een dicht beplante bak met veel mos waar de jongen zich kunnen verstoppen. Een soortenbak met alleen garnalen is echter verreweg het mooiste en het productiefst. Let er ook op dat u niet meerdere kleurvormen van Neocaridina mengt: die kruisen en de nakomelingen vallen terug naar het onopvallende wildtype.

Kleurvormen en kweken

Neocaridina davidi bestaat in veel kleurvormen, en de kleur is een selectieproduct: het wildtype is doorschijnend bruingrijs. Dat heeft een praktisch gevolg. Als u twee kleurvormen bij elkaar zet, kruisen ze, en de nakomelingen vallen binnen enkele generaties terug naar dat onopvallende wildtype. Houd dus één kleur per bak.

Wie wil kweken, hoeft weinig te doen behalve stabiel water bieden en niet te veel roofdruk. Een goed lopende garnalenbak zonder vissen vermeerdert zichzelf. Het aantal stabiliseert vanzelf op wat de bak kan dragen; garnalen reguleren zich naar het beschikbare voedsel en de biofilm. Selecteer voor mooie kleur door de bleekste dieren weg te vangen en weg te geven — zo houdt u de lijn op kleur zonder in te grijpen in de populatie.

Voor wie zijn dwerggarnalen geschikt

Dwerggarnalen passen bij wie een kleine bak wil met veel te zien, weinig ruimte heeft en het interessant vindt om een kolonie zich te zien ontwikkelen. Ze zijn goedkoop, nemen weinig plek in en een goed lopende garnalenbak vraagt weinig onderhoud.

Ze passen niet bij wie graag met medicijnen en middelen werkt, want koper is fataal en veel producten bevatten het. En ze passen niet bij wie ongeduldig is: een garnalenbak moet minstens zes weken inlopen voordat er dieren in kunnen, want ze hebben de biofilm nodig die zich in die tijd vormt. Wie dat afwacht, heeft er jarenlang plezier van.