Kippen, kwartels en eenden zijn tuindieren, geen huisdieren. Ze wonen buiten, ze vragen weinig gezelschap van u en ze geven eieren terug. Dat maakt ze aantrekkelijk voor wie een stukje grond heeft — maar het brengt ook een kant mee die bij geen enkele andere rubriek op deze site speelt: het zijn pluimvee, en daarmee landbouwhuisdieren.
Dat heeft drie praktische gevolgen. Wie in Nederland pluimvee houdt, ook hobbymatig en ook maar drie dieren, moet zich melden bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Bij een uitbraak van vogelgriep kan een landelijke ophokplicht worden ingesteld, en dan moeten ook hobbydieren onder een afdak; regel dat vóórdat het zover is. En er geldt een EU-verbod op het voeren van keukenafval en etensresten aan landbouwhuisdieren, ook als die resten plantaardig zijn. Groente rechtstreeks uit de moestuin mag wel.
De tweede constante is de vos. Een kip of een eend die 's nachts niet werkelijk is opgesloten, wordt vroeg of laat gepakt, en een vos die binnenkomt laat zelden iets in leven. Kippengaas is daarvoor onvoldoende — dat bijt een vos door. Gebruik stevig gaas met een maaswijdte van hooguit 2 cm, graaf het minstens 30 cm in of leg het als een schort naar buiten toe, en sluit elke avond af. Eenden lopen daarbij nog meer risico dan kippen, omdat ze trager zijn en niet omhoog kunnen vluchten.
Daarna gaan de drie soorten uiteen. Kippen zijn het eenvoudigst: ongeveer 1 m² ren per dier, een droog nachthok, legmeel en grit, en in het eerste jaar 250 tot 300 eieren bij een legras. Ze krabben een gazon in één seizoen kaal, dus reken op een tuindeel dat mag lijden. Eenden zijn rommeliger. Ze hoeven niet te kunnen zwemmen maar moeten hun kop volledig onder water kunnen steken, en het water dat u ze geeft is binnen een dag modder. Daar staat een vrolijk, sociaal dier tegenover dat in de moestuin slakken opruimt. Kwartels zijn de buitenbeentjes: ze gaan niet op stok, slapen op de grond en vliegen bij schrik met kracht recht omhoog, waardoor een hok van middelhoogte ze de kop kost. Ze hebben ook aanzienlijk meer eiwit nodig dan kippen en leven maar twee tot drie jaar.
Houd daarbij rekening met wat het niet oplevert. Een kip legt goed in haar eerste jaar en daarna elk jaar ongeveer 20% minder, terwijl ze nog vijf tot acht jaar leeft. De vraag wat u met een uitgelegde kip doet, hoort bij de beslissing en niet erna. Wie kippen vooral leuk vindt in plaats van productief, kiest daarom beter een robuust erfras of een krielras dan een hoogproductieve hybride.
