Eenden houden in de tuin: water, modder en veel plezier

Vrolijk, sociaal en veel rommeliger dan kippen

De meeste gedomesticeerde eenden stammen af van de wilde eend, met uitzondering van de muskuseend, die een andere soort is. Er zijn tal van rassen: de Indische loopeend die rechtop staat als een fles en veel eieren legt, de zware Pekingeend, de kleine kwakerse eend en de Welsh Harlequin. Loopeenden zijn in Nederland populair omdat ze fanatieke slakkeneters zijn en daarmee in de moestuin nuttig werk doen.

Wie van kippen komt, moet één ding vooraf weten: eenden zijn beduidend rommeliger. Ze hebben water nodig, ze maken van dat water binnen een dag modder, en hun mest is nat en overvloedig. Een tuin met eenden ziet er anders uit dan een tuin met kippen. Daar staat een uitgesproken vrolijk en sociaal dier tegenover dat weinig ziek is en verrassend oud kan worden.

Acht tot twaalf jaar

Eenden worden acht tot twaalf jaar oud, en dat is aanzienlijk langer dan kippen. Ze leggen wel korter: de meeste rassen leggen goed gedurende de eerste drie tot vier jaar. Een Indische loopeend haalt in een goed jaar honderdvijftig tot tweehonderdvijftig eieren, wat vergelijkbaar is met een legkip.

Eendeneieren zijn groter dan kippeneieren, hebben een grotere dooier en zijn in gebak bijzonder geliefd. Ze zijn ook wat vetter van smaak. Let er wel op dat eenden hun eieren graag in het water of in de modder leggen; wie schone eieren wil, houdt ze 's ochtends tot een uur of tien in het nachthok, want daar leggen ze meestal.

Water: geen vijver nodig, wel meer dan een bak

Eenden hoeven niet te kunnen zwemmen, maar ze moeten wel hun kop volledig onder water kunnen steken. Dat is geen luxe: ze reinigen er hun ogen en neusgaten mee en ze kunnen zonder niet fatsoenlijk eten, omdat ze voedsel doorspoelen. Een teil of een verhoogde bak van dertig centimeter diep volstaat daarvoor.

Een echte plas of vijver is prettiger en geeft veel natuurlijker gedrag, maar wees erop voorbereid dat het water binnen een dag troebel is. Een teil die u dagelijks omkiept en opnieuw vult, is in de praktijk vaak hygiënischer dan een kleine vijver. Zet de waterbak op tegels of grind, want de omgeving wordt gegarandeerd modderig.

Hok, ruimte en de vos

Eenden slapen op de grond en hebben geen zitstokken nodig. Een laag, droog en tochtvrij nachthok met een dikke laag stro volstaat, met ongeveer een halve vierkante meter per dier. Voor de uitloop geldt minstens twee tot vier vierkante meter per eend, en meer is beter omdat ze de grond snel kaal maken.

De vos is voor eenden een nog groter gevaar dan voor kippen, omdat eenden trager zijn en niet omhoog kunnen vluchten. Sluit ze elke avond op in een hok dat werkelijk dicht is, met stevig gaas en een ingegraven rand. Laat ze ook niet 's nachts op een vijver: een vos of een marter pakt ze daar net zo goed.

Voeding

Er bestaat speciaal eendenvoer, en dat is de beste basis; kippenvoer kan ook, maar dan is een aanvulling met niacine nodig, want eenden hebben daar meer van nodig dan kippen. Een tekort geeft bij jonge dieren pootproblemen. Bierbostel of een niacinesupplement lost dat op, en brouwersgist is een gangbare aanvulling.

Daarnaast eten ze slakken, wormen, kroos en gras, en dat is voor loopeenden een substantieel deel van het menu. Voer altijd in de buurt van water, omdat ze het voedsel doorslikken met water. Geef geen brood: het is voedingsarm en veroorzaakt op termijn vleugelafwijkingen. Dezelfde EU-regel over keukenresten geldt ook voor eenden.

Gezondheid en regels

Eenden zijn robuuster dan kippen en hebben minder last van luchtwegproblemen en bloedluis. De meest voorkomende problemen zijn pootafwijkingen door niacinetekort bij jonge dieren, bumblefoot — een ontsteking aan de voetzool door een harde of vuile ondergrond — en wormen.

Ook eenden vallen onder de registratieplicht voor pluimvee bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland en onder een eventuele ophokplicht bij vogelgriep. Dat laatste is voor eenden lastiger dan voor kippen, omdat ze water nodig hebben; zorg dat u een overdekte plek heeft waar de waterbak ook onder past. Houd verder rekening met uw buren: erpels zijn stil, maar vrouwtjes kwaken luid en langdurig.

Voor wie zijn eenden geschikt

Eenden passen bij wie een ruime tuin heeft die modderig mag worden, die dagelijks water kan verversen en die het niet erg vindt dat er overal natte mest ligt. In ruil krijgt u vrolijke, sociale dieren, veel eieren en in de moestuin een effectieve slakkenbestrijding.

Ze passen niet in een kleine, nette tuin, en niet bij wie geen vossenbestendig nachthok kan maken. Houd er minstens drie; eenden zijn groepsdieren. En denk na over de verhouding: houd bij voorkeur alleen vrouwtjes of maximaal één erpel op vier tot vijf eenden, want te veel erpels verwonden de vrouwtjes bij het paren.