De neontetra: een scholenvis die met te weinig soortgenoten ongelukkig is

Uit de zwarte wateren van de Amazone

De neontetra komt uit de bovenloop van de Amazone, uit beschaduwde beken met zeer zacht, zuur water dat door rottend blad theekleurig is geworden. Dat is een heel ander milieu dan de heldere, harde bak waarin de soort meestal terechtkomt, en het verklaart een deel van de problemen die houders ermee hebben.

De vis wordt drie tot vier centimeter en heeft een lichtgevende blauwe lengtestreep met een rood achterlijf. Die kleur is geen pigment maar structuurkleur: microscopische kristallen die licht breken. Daardoor kan de streep 's nachts of bij stress vrijwel verdwijnen, wat nieuwe houders soms doet denken dat de vis ziek is. Een neon die 's ochtends bleek is en overdag weer oplicht, is gewoon wakker geworden.

Drie tot vijf jaar

Een neontetra wordt drie tot vijf jaar oud in een goed aquarium, soms wat langer. In de praktijk halen veel dieren dat niet, en de oorzaak ligt bijna altijd in de eerste weken: vissen uit massakweek in Azië zijn vaak verzwakt en de overgang naar een nieuwe bak is een schok.

Wat helpt is nieuwe vissen langzaam laten wennen — een half uur druppelsgewijs bakwater bij het transportwater doen — en ze eerst twee tot drie weken in quarantaine houden. Koop ook liever bij een winkel die de vissen zelf al enkele weken in huis heeft, zodat de zwakste dieren er al uit zijn.

Een school, en dan echt een school

Dit is het punt waarop het vaakst misgaat. Neontetra's zijn scholenvissen en horen met minstens tien bij elkaar, en liever vijftien tot twintig. Met vier of vijf vissen ziet u niet het gedrag waarvoor u ze gekocht heeft: ze verstoppen zich, zwemmen niet in formatie en zijn bleek. Een grote school in een goed beplante bak is daarentegen een van de mooiste beelden in de aquariumhobby.

Daar is ruimte voor nodig: reken op minstens zestig liter voor tien vissen en honderd liter of meer voor een grotere school. De vis is klein, maar het gaat om zwemlengte. Een lange, lage bak past beter bij deze soort dan een hoge kubus.

Water en inrichting

Neontetra's willen zacht, licht zuur water: een pH tussen 5,5 en 7,0 en een lage hardheid. In grote delen van Nederland is het leidingwater daarvoor te hard, en dan is bijmengen met osmosewater of het gebruik van een turfilter of elzenproppen een oplossing. Ze overleven in harder water wel, maar ze leven er korter en kweken doet u er niet in.

De temperatuur ligt tussen tweeëntwintig en zesentwintig graden. Richt de bak dicht beplant in met open zwemruimte in het midden, drijfplanten om het licht te temperen en een donkere bodem: neons laten hun kleur het best zien in een schemerige bak. Wekelijks twintig tot dertig procent verversen, en laat de bak vier tot zes weken inlopen voordat de vissen erin gaan.

Voeding

Neontetra's hebben kleine bekjes en kunnen grof voer niet aan. Geef fijn vlokvoer of kleine korrels als basis, aangevuld met ontdooide of levende artemia, cyclops en fijne muggenlarven. Variatie is belangrijk voor de kleur.

Voer één tot twee keer per dag een kleine hoeveelheid die binnen een minuut op is. Ze eten in de middelste waterlaag en pikken zelden van de bodem; wat naar beneden zakt, blijft liggen en vervuilt. Een paar corydoras op de bodem lossen dat op en zijn bovendien goed gezelschap voor deze soort.

Gezelschap en de neonziekte

Combineer neontetra's met kleine, vreedzame soorten: corydoras, kleine meervallen, guppy's, andere kleine tetra's en dwerggarnalen — al kunnen zeer kleine garnalenjongen worden opgegeten. Vermijd alles wat groot genoeg is om ze in de bek te krijgen; een neon van drie centimeter is voor veel middelgrote vissen simpelweg voer.

De bekendste kwaal heet niet voor niets neonziekte: een parasitaire infectie die de spieren aantast en zich uit als een bleke plek langs de rug, een kromme rug en afzonderend gedrag. Er is geen betrouwbare behandeling, dus een aangetast dier moet weggenomen worden om besmetting van de school te voorkomen. Dit is de belangrijkste reden om nieuwe vissen altijd eerst in quarantaine te zetten.

Voor wie is een neontetra geschikt

De neontetra past bij wie een beplant aquarium van zestig liter of meer heeft, bereid is een echte school van tien of meer te houden en het water zacht kan krijgen of houden. Dan is het een prachtige, vreedzame en relatief onderhoudsarme vis.

Hij past niet in een kleine bak, niet in een groepje van vier, en niet bij wie hard leidingwater heeft en daar niets aan wil doen. Wie in hard water wil beginnen, komt bij guppy's beter uit; die voelen zich daar juist thuis.