De tamme muis: klein, snel en vooral een kijkdier

Het kleinste gangbare knaagdier in huis

De tamme muis is de gedomesticeerde huismuis en wordt al eeuwen gehouden, aanvankelijk in China en Japan om zijn kleurvariaties. Een volwassen dier weegt twintig tot veertig gram en is inclusief staart een centimeter of vijftien lang. Daarmee is het het kleinste knaagdier dat gangbaar als huisdier wordt gehouden.

Dat formaat bepaalt vrijwel alles aan de omgang. Muizen zijn razendsnel, springen goed en ontsnappen door een opening van een centimeter. Ze laten zich met geduld wel aan de hand wennen, maar vasthouden gaat lastig en is voor het dier stressvol. Wie een knaagdier zoekt om vast te houden, komt bij de rat of de cavia beter uit; de muis is vooral een dier om naar te kijken.

Anderhalf tot twee jaar

De levensduur van een tamme muis is kort: anderhalf tot twee jaar, soms iets langer. Dat is nog korter dan bij hamsters en het is een reëel bezwaar, zeker voor kinderen. Daar staat tegenover dat de verzorging eenvoudig en goedkoop is en dat een muizengroep in een goed verblijf voortdurend iets te zien geeft.

Muizen zijn vooral in de schemering en 's nachts actief, maar anders dan hamsters worden ze ook overdag geregeld wakker voor een korte ronde. Ze planten zich extreem snel voort: een vrouwtje kan al op zes weken drachtig raken en werpt na drie weken. Houd mannetjes en vrouwtjes daarom nooit samen, tenzij u bewust wilt fokken.

Vrouwtjes in groepjes, mannetjes alleen

Hier zit het belangrijkste verschil met andere knaagdieren. Vrouwtjesmuizen leven uitstekend in groepjes van drie tot vijf en zijn dan het leukst om te zien: ze slapen op een hoop, poetsen elkaar en zijn samen veel actiever. Mannetjes daarentegen zijn onderling sterk territoriaal en vechten vrijwel altijd, ook broers die samen opgroeiden. Twee volwassen mannetjes in één kooi loopt bijna zeker uit op ernstig letsel.

De praktische conclusie is dus: neem vrouwtjes. Een mannetje kan alleen gehouden worden en wordt vaak opvallend tam, maar hij mist gezelschap en hij ruikt aanzienlijk sterker. Wilt u toch een mannetje, houd hem dan alleen en geef hem extra aandacht en afleiding.

Geur, kooi en inrichting

Muizen ruiken, en dat is de meest genoemde reden om er weer mee te stoppen. De urine van mannetjes is uitgesproken sterk; vrouwtjes vallen veel minder op. Wat helpt: een ruime kooi met goede ventilatie, een absorberende bodembedekking, een vaste plaskoek-hoek die u dagelijks uitschept en één keer per week de bodem volledig verversen. Een volledige schoonmaak vaker dan wekelijks werkt averechts, want dan zetten de dieren opnieuw geurmerken.

Houd voor drie tot vier vrouwtjes minstens tachtig bij veertig centimeter aan, met tralies van hooguit een centimeter of een glazen bak met gaasdeksel. Vul hem met een dikke laag bodembedekking, hooi, kartonnen buizen, touwen en klimtakken; muizen klimmen graag, dus hoogte wordt hier wel gebruikt. Een loopwiel met gesloten loopvlak van minstens twaalf centimeter hoort erbij.

Voeding

Een zadenmengsel voor muizen vormt de basis. Muizen zijn omnivoor, dus een eiwitbron enkele keren per week — een meelworm, een stukje gekookt ei — is verstandig. Daarnaast kleine hoeveelheden verse groente. De porties zijn minimaal: een volwassen muis eet ongeveer drie tot vijf gram per dag.

Verspreid het voer door het verblijf in plaats van het in een bakje te doen. Muizen zijn foerageerders en zoeken graag; dat is een van de eenvoudigste manieren om verveling te voorkomen. Vermijd zonnebloempitten en noten in ruime hoeveelheid, want die worden er selectief uitgepikt en zijn te vet. Vers water moet altijd beschikbaar zijn, bij voorkeur uit een flesje omdat een bakje snel vervuilt.

Gezondheid, kosten en omgang

Muizen zijn vatbaar voor luchtwegproblemen, net als ratten, vooral bij slechte ventilatie of stoffige bodembedekking. Bij oudere dieren komen gezwellen veel voor. Omdat ze zo klein zijn, gaat een zieke muis snel achteruit; wacht dus niet af als een dier bol zit, niet eet of zwaar ademt.

De kosten zijn de laagste van alle huisdieren: enkele euro's per dier en tien tot vijftien euro per maand voor een groepje. Een goede kooi kost vijftig tot honderd euro. In de omgang geldt: laat ze op uw vlakke hand komen in plaats van te grijpen, doe dat boven een bak, en pak nooit bij de staart. Muizen zijn hier nog kwetsbaarder in dan gerbils.

Voor wie is een tamme muis geschikt

Een groepje vrouwtjesmuizen is een goede keuze voor wie weinig ruimte heeft, weinig wil uitgeven en het leuk vindt om naar dieren te kijken die voortdurend bezig zijn. In een goed ingericht verblijf met veel klimmogelijkheden is dat werkelijk vermakelijk.

De muis past niet bij wie een aaidier zoekt, bij wie geen enkele geur wil, of bij jonge kinderen die het dier willen vasthouden. En houd rekening met de korte levensduur van anderhalf tot twee jaar. Voor een kind dat wil leren verzorgen en observeren, met een volwassene die het echte werk doet, kan het wel een geslaagde eerste kennismaking zijn.