De grasparkiet: een zwermvogel die geen leven heeft in een kleine kooi

Een Australische zwermvogel in de huiskamer

De grasparkiet komt uit het binnenland van Australië, waar hij in zwermen van soms duizenden vogels over de droge vlaktes trekt op zoek naar zaad en water. Die zwerm is het uitgangspunt voor alles wat de soort als huisdier nodig heeft. Een grasparkiet is nooit alleen, is voortdurend in beweging en legt in het wild grote afstanden af.

Hij wordt sinds het midden van de negentiende eeuw in Europa gehouden en is daarmee een van de bekendste kooivogels ter wereld. Juist door die bekendheid is ook het misverstand hardnekkig: dat een grasparkiet in een kooitje op de vensterbank, alleen, met een spiegeltje als gezelschap, een normaal leven heeft. Dat is niet zo, en de gevolgen zijn zichtbaar in verveling, veren plukken en een kort leven.

Zes tot twaalf jaar bij goede verzorging

Een grasparkiet kan tien tot vijftien jaar oud worden, al ligt de praktijk vaak lager: zes tot twaalf jaar is gebruikelijk. De verschillen zijn grotendeels terug te voeren op voeding en beweging. Vogels die uitsluitend zaad krijgen en weinig vliegen, ontwikkelen vervetting van de lever en tumoren, en die verkorten het leven aanzienlijk.

Een volwassen dier weegt dertig tot veertig gram en is achttien centimeter lang, waarvan een flink deel staart. De zogenoemde Engelse of showgrasparkiet is fors groter, maar leeft gemiddeld korter. Voor wie een gezelschapsvogel wil, is de gewone, kleinere vorm de betere keuze.

Nooit alleen, en een spiegel is geen soortgenoot

Een grasparkiet hoort minstens met z'n tweeën te leven. Ze poetsen elkaar de kop — dat kunnen ze zelf niet — voeren elkaar, roepen naar elkaar en slapen naast elkaar. Een enkele vogel die alleen zit, richt dat gedrag noodgedwongen op de mens of op voorwerpen.

De spiegel is daarbij een klassieke fout. Een alleen gehouden parkiet die tegen zijn spiegelbeeld begint te praten en te voeren, raakt gefixeerd op een beeld dat nooit antwoordt; dat leidt tot frustratie en soms tot braken van voedsel. Wie graag een tamme, pratende vogel wil, kan die met twee vogels ook krijgen: het duurt wat langer, maar het gaat niet ten koste van het dier. Twee vogels van hetzelfde geslacht voorkomt broedgedrag.

Kooi en vrije vlucht

Belangrijker dan de hoogte van de kooi is de lengte, want parkieten vliegen horizontaal. Voor twee vogels geldt honderd centimeter breed als redelijk minimum, met een diepte van veertig tot vijftig centimeter. Tralies horizontaal, zodat de vogels kunnen klimmen. Kies natuurlijke zitstokken van verschillende diktes — takken van wilg, hazelaar of fruitbomen — in plaats van de gladde plastic stokjes die standaard worden meegeleverd; die veroorzaken op termijn drukplekken aan de voeten.

De kooi is echter maar de helft van het verhaal. Een grasparkiet heeft dagelijks minstens twee tot drie uur vrije vlucht in een veilige kamer nodig. Dek daarbij ramen af, sluit deuren, zet potten van het fornuis en let op teflonpannen: oververhitte antiaanbaklaag geeft dampen af die voor vogels binnen minuten dodelijk zijn. Datzelfde geldt voor geurkaarsen en veel schoonmaakmiddelen.

Voeding: zaad alleen is niet genoeg

Uitsluitend zaadmengsel voeren is de meest gemaakte fout. Zaad is vetrijk en eenzijdig, en vogels pikken er bovendien selectief hun favorieten uit. Bied een goed parkietenmengsel als basis, maar vul dagelijks aan met vers groenvoer: andijvie, paardenbloemblad, vogelmuur, kiemzaad, wat paprika of komkommer. Trosgierst is een traktatie, geen dagelijkse kost.

Daarnaast horen er een sepiaschelp of kalkblok en maagkiezel in de kooi. Vers water dagelijks verversen; parkieten baden graag, dus een ondiep badje of een plantenspuit met lauw water is een welkome afwisseling. Vermijd avocado, chocolade, ui en zout: die zijn voor vogels giftig.

Gedrag, geluid en gezondheid

Grasparkieten zijn luidruchtig. Ze kwetteren de hele dag door, zeker met meerdere vogels, en dat is niet af te leren. Mannetjes leren soms woorden nabootsen, vrouwtjes zelden. Reken op geluid van zonsopgang tot zonsondergang; wie licht slaapt of een kleine woning heeft, moet dat meewegen.

Veelvoorkomende problemen zijn vervetting, schildkliergezwellen, en bij vrouwtjes legnood, waarbij een ei blijft steken. Verder komt megabacteriose voor, een maaginfectie die geleidelijk gewichtsverlies geeft. Vogels verbergen ziekte zeer lang: een parkiet die opbolt en op de bodem zit, is vaak al dagen ziek en moet dezelfde dag naar een vogeldierenarts.

Voor wie is een grasparkiet geschikt

Een paar grasparkieten past bij wie ruimte heeft voor een brede kooi, dagelijks een kamer kan vrijmaken om te laten vliegen en tegen levendig geluid kan. Ze zijn goed te combineren met kinderen, mits die begrijpen dat een vogel niet vastgepakt hoort te worden en dat schrikken gevaarlijk is.

Ze passen niet bij wie stilte wil, bij wie een vogel als decoratie ziet, of bij wie geen tien jaar vooruit wil kijken. En ze passen niet bij een huishouden waar met antiaanbakpannen op hoog vuur wordt gekookt zonder afzuiging. Wie het wel kan bieden, heeft aan een koppel grasparkieten jarenlang bijzonder levendig gezelschap.