De shetlandpony: klein van stuk, maar een volwaardig paard om te verzorgen

Een pony van de Shetlandeilanden

De shetlandpony komt van de Shetlandeilanden ten noorden van Schotland, waar het klimaat guur is en het voedsel schaars. Hij is daar gefokt als werkpony: sterk, taai en zuinig. Met een schofthoogte tot ongeveer honderdzeven centimeter is het het kleinste ponyras dat gangbaar in Nederland gehouden wordt, en naar verhouding tot zijn formaat is hij het sterkste paardachtige dat er bestaat.

Dat harde verleden bepaalt het grootste probleem in de Nederlandse praktijk. Een dier dat is aangepast aan schraal eilandgras staat hier op vette weiden vol suikerrijk gras, en dat gaat mis. Een shetlander is binnen een seizoen te dik, en overgewicht bij pony's is geen cosmetisch probleem maar levensbedreigend.

Twintig tot dertig jaar

Een shetlandpony wordt twintig tot dertig jaar oud, en soms nog ouder. Dat is een verplichting die met een hond of kat niet te vergelijken is: wie er op zijn veertigste een koopt, verzorgt hem tot in zijn zestiger of zeventiger jaren.

Zoals alle paardachtigen is de shetlander een kuddedier en hij hoort niet alleen te staan. Een pony alleen in de wei is een gestrest dier. Een tweede pony is de beste oplossing; een geit of een schaap wordt vaak genoemd maar is een minder goede vervanging, omdat paardachtigen op soortgenoten zijn ingesteld. Reken dus op minstens twee dieren, met alle kosten die dat verdubbelt.

Hoefbevangenheid: het grootste risico

Hoefbevangenheid, of laminitis, is een ontsteking van de lederhuid in de hoef die extreem pijnlijk is en in ernstige gevallen tot het kantelen van het hoefbeen leidt. Het is bij shetlanders en andere makkelijke rassen de belangrijkste reden voor blijvende invaliditeit en euthanasie.

De belangrijkste oorzaak is te veel suiker en fructaan uit gras, vaak in combinatie met overgewicht en insulineresistentie. Praktisch betekent dat: beperk de weidegang, gebruik een graasmasker of een kaal afgezet stripje weide, en let vooral op het voorjaar en de nazomer, wanneer het suikergehalte in gras piekt. Een dikke hals met een harde kam is een waarschuwingssignaal. Laat bij twijfel de insulinewaarden meten; dat is bij deze pony's geen overbodige luxe.

Weide, huisvesting en verzorging

Reken op ongeveer een halve hectare voor twee pony's als u ze permanent buiten houdt, met een schuilstal of een open stal die altijd toegankelijk is. Shetlanders verdragen kou en regen uitstekend — daar zijn ze op gefokt — maar ze moeten uit de wind en het nat kunnen. Dekens zijn bij deze pony's zelden nodig en werken vaak averechts.

De routineverzorging is aanzienlijk. De hoefsmid komt elke zes tot acht weken; shetlanders lopen doorgaans op blote voeten, dus bekappen volstaat meestal. Daarnaast tandcontrole door een paardentandarts één tot twee keer per jaar, ontworming op basis van mestonderzoek, en vaccinatie tegen influenza en tetanus. Dagelijks controleren op wondjes, mok in de koten en de conditie hoort er ook bij.

Voeding

Het menu van een shetlander is eenvoudiger dan mensen denken: hooi, en verder vrijwel niets. Een pony van dit type heeft geen krachtvoer of brok nodig tenzij hij zwaar werkt, oud is of medische problemen heeft. Een handje brok als drager voor mineralen kan, maar de zakken paardenmuesli in de schuur zijn voor deze pony's onnodig en schadelijk.

Geef hooi van matige kwaliteit in plaats van zeer eiwitrijk, jong hooi — bij pony's is dat juist gunstig — en gebruik een hooinet met kleine mazen zodat het eten langer duurt. Een paard hoort de hele dag door kleine hoeveelheden te eten; lange periodes zonder voer geven maagzweren. Zorg voor een mineralenblok, een zoutblok en altijd vers water.

Papieren, kosten en regels

Elke pony in Nederland moet een paspoort hebben en gechipt zijn, en de eigenaar moet het dier registreren in het centrale databestand. Wie een pony houdt op eigen land, heeft ook een UBN nodig. Controleer het bestemmingsplan van uw gemeente en de mestregelgeving; ook een hobbypony produceert mest waarvoor regels gelden.

De kosten worden vrijwel altijd onderschat. Een shetlandpony kost bij aanschaf vaak niet veel, soms enkele honderden euro's, maar het onderhoud loopt op: hoefsmid, tandarts, vaccinaties, ontworming, hooi, verzekering en de weide zelf. Reken realistisch op zeker honderd tot tweehonderd euro per pony per maand, en meer als u een plek huurt. Een kolieksituatie of een hoefbevangenheidsbehandeling loopt vlot in de duizenden euro's.

Voor wie is een shetlandpony geschikt

Een shetlandpony past bij wie land heeft, dagelijks tijd vrijmaakt en bereid is de discipline op te brengen om het dier slank te houden — dat is bij dit ras de kern van goede verzorging. Ze zijn intelligent, hebben veel karakter en zijn met geduld goed te trainen aan de hand of voor een wagentje.

Hij past niet als kinderpony in de zin waarin dat vaak wordt bedoeld. Shetlanders zijn slim en eigenwijs en ze testen een onervaren berijder. Een klein kind kan er wel bij helpen en van leren, maar het echte werk en de begeleiding horen bij een volwassene met paardenverstand. En houd er altijd twee.