De fret als huisdier: speels, slim en veeleisender dan hij lijkt

Een fret is geen kooidier: de kooi is een slaapplek en het echte leven speelt zich buiten die kooi af, minstens 3 tot 4 uur per dag in een ruimte die werkelijk fretveilig is. Hij is een strikte carnivoor met een darm die voedsel in 3 tot 4 uur verwerkt, hij hoort niet alleen te leven en hij ruikt — dat laatste is huid en geen vuil. Reken op 7 tot 10 jaar, met medisch bewerkelijke laatste jaren.

Een gedomesticeerde bunzing met een uitgesproken karakter

De fret is de gedomesticeerde vorm van de bunzing en wordt al ruim 2.000 jaar door de mens gehouden, oorspronkelijk om konijnen uit hun holen te jagen. Dat verleden zit er nog helemaal in. Een fret is nieuwsgierig, brutaal, buigzaam als een sok en voortdurend op zoek naar gaten waar hij in kan. Hij is ook opvallend speels: het typische hopsende, zijwaartse springen dat frettenhouders de oorlogsdans noemen, blijft een fret zijn hele leven doen.

Tegelijk is hij een roofdier met een sterke prooidrift. Fretten en kleine huisdieren gaan niet samen: hamsters, vogels, konijnen en cavia's zijn voor een fret prooi, hoe braaf hij verder ook is. Wie fretten en andere dieren in huis heeft, moet ze werkelijk gescheiden houden en niet vertrouwen op toezicht.

Oorlogsdans, dooken en de dode slaap

Fretten hebben een eigen repertoire dat nieuwe houders in de eerste weken zowel vermaakt als laat schrikken.

De oorlogsdans is het bekendst: het dier springt zijwaarts en achteruit, met een bolle rug, een opgezette staart en de kop schuin, en botst daarbij vrolijk tegen meubels op. Het is uitnodigend spelgedrag en betekent niets bedreigends. Vaak gaat het samen met dooken, een zacht klokkend of kakelend geluid dat een tevreden, opgewonden fret maakt. Sissen betekent het tegenovergestelde: afstand houden. Een kort, hoog gilletje hoort bij pijn of schrik en verdient meteen aandacht.

Het meest verontrustende is de dode slaap. Een fret slaapt 14 tot 18 uur per dag en zakt daarbij zo diep weg dat hij slap in uw hand hangt, koud aanvoelt en niet reageert op geluid of op oppakken. Houders denken regelmatig dat hun dier is overleden. Meestal wordt het na een minuut of wat langzaam wakker, rekt zich uit en gaat vrolijk verder. Wordt een fret binnen enkele minuten niet wakker, blijft hij slap of ademt hij onregelmatig, dan is er wel iets aan de hand — bij deze soort is een lage bloedsuiker door insulinoom de eerste gedachte, en dat is een spoedgeval.

7 tot 10 jaar, met een medisch bewerkelijke oude dag

Een fret wordt gemiddeld 7 tot 10 jaar oud. Dat klinkt overzichtelijk, maar de laatste jaren zijn bij fretten vaak medisch bewerkelijk. Bijnierziekte en insulinoom, een tumor van de alvleesklier, komen bij fretten boven de 3 jaar veel voor en beide vragen onderzoek, medicatie of chirurgie bij een dierenarts die verstand van fretten heeft. Dat is meteen een praktisch punt: niet elke praktijk heeft die ervaring, dus zoek er een vóórdat u een fret in huis haalt.

De eerste levensjaren zijn juist heel plezierig. Een jonge fret slaapt 14 tot 18 uur per dag en is de rest van de tijd uitbundig actief. Die twee toestanden wisselen abrupt; er zit weinig tussen diep slapen en op volle snelheid door de kamer stuiteren.

Huisvesting: een grote kooi én uren vrije uitloop

Een frettenkooi is een slaap- en veiligheidsplek, geen leefruimte. Reken op minimaal 100 × 60 cm grondvlak met meerdere verdiepingen, en zie dat als ondergrens voor twee dieren. Belangrijker dan de kooi is de vrije uitloop: een fret hoort dagelijks minstens 3 tot 4 uur buiten de kooi door te brengen in een ruimte waar hij mag graven, klimmen en kruipen. Zonder die uitloop krijgt u een verveeld, bijtend en gefrustreerd dier.

Die ruimte moet frettenveilig zijn, en dat is meer werk dan het klinkt. Een fret past door elke opening waar zijn kop doorheen kan, ongeveer 4 cm. Hij kruipt in de bank, achter de vaatwasser, in de bekleding van een fauteuil en onder de vloer. Schuimrubber, sponsjes en rubberen voorwerpen worden opgegeten en veroorzaken darmverstoppingen, een van de vaakst voorkomende spoedgevallen bij fretten. Loop de ruimte voordat u begint op handen en knieën na.

Voeding: vlees, en verder eigenlijk niets

De fret is een strikte carnivoor met een extreem korte darm; voedsel gaat er in 3 tot 4 uur doorheen. Hij kan koolhydraten en plantaardige vezels vrijwel niet verwerken. Dat betekent: een voer met een zeer hoog gehalte aan dierlijk eiwit en vet, en zo goed als geen granen, suikers, groenten of fruit. Konijnenvoer, knaagdiervoer en de meeste goedkope kattenbrokken zijn ongeschikt.

In de praktijk voeren houders een gespecialiseerd frettenvoer, een hoogwaardig kittenvoer of een vleesgebaseerd dieet. Omdat de spijsvertering zo snel is, eet een fret acht tot tien kleine maaltijden per dag; laat voer daarom continu beschikbaar. Wees streng met snoep: zoetigheid en fruit verhogen het risico op insulinoom, en dat is bij deze soort geen theoretisch risico maar een van de meest voorkomende doodsoorzaken.

Geur, gezelschap en omgang

Fretten ruiken. Dat is geen kwestie van slecht verzorgen maar van huidkliersecretie, en het is de reden waarom veel mensen het na een proefweek toch niet doen. Wassen helpt averechts: de huid produceert daarna juist meer talg. Wat wel werkt is de kooi schoon houden, het beddengoed 2 keer per week wassen en de kooibak dagelijks verschonen. Gecastreerde en gesteriliseerde dieren ruiken duidelijk minder sterk.

Houd fretten nooit alleen. Het zijn sociale dieren die in gezelschap slapen, spelen en elkaar verzorgen; een solitaire fret verveelt zich en wordt vaker bijterig. Twee of drie is een normaal aantal. Bijten is verder een leerpunt: een jonge fret heeft een dikke huid en speelt hard, en moet leren dat menselijke handen anders zijn. Dat lukt met consequent reageren en genoeg spel, maar vraagt de eerste maanden geduld.

Kosten, enting en de regels rond vervoer

Een fret kost bij aanschaf ongeveer € 100 tot € 200, maar de kooi met inrichting kost al snel evenveel of meer. Reken maandelijks op € 25 tot € 50 per paar aan voer en bodembedekking. De grootste post is de dierenarts: fretten moeten jaarlijks tegen hondenziekte worden geënt, en de leeftijdsziekten die eerder genoemd zijn, lopen bij behandeling vlot in de honderden euro's.

Houd er rekening mee dat er in Nederland regels gelden voor het houden van fretten. Ze staan op de lijst van toegestane zoogdieren, maar voor het gebruik bij de jacht en voor vervoer naar het buitenland gelden aparte eisen, waaronder een chip en een rabiësenting. Wie met zijn fret op reis wil, moet dat maanden vooruit regelen.

Voor wie is een fret geschikt

Een fret past bij iemand die vermaakt wil worden en daar iets voor terug wil doen: dagelijks urenlang uitloop, een huis dat werkelijk fretveilig is en de bereidheid een zekere geur te accepteren. Hij past niet bij wie een rustig kooidier zoekt, en al helemaal niet bij wie hem als kinderhuisdier ziet. Fretten bijten harder dan knaagdieren en zijn te snel en te sterk voor jonge kinderen om alleen mee om te gaan.

Hij past ook niet in een huishouden met vogels, konijnen of knaagdieren, tenzij die volledig gescheiden leven. En hij vraagt een langetermijnplan: 7 tot 10 jaar, met een grote kans op medische kosten in de tweede helft daarvan. Wie dat helder heeft en het toch wil, krijgt er een van de grappigste huisdieren voor terug die er te houden zijn.